Το πρόβλημα της ανεργίας στον τόπο μας και η ανάγκη δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας
Εισαγωγή:
Η συζήτηση για τη μεγάλη οικονομική κρίση συνεχίζεται εν μέσω συσκέψεων, αντιπαραθέσεων και δημόσιων συζητήσεων από τα ΜΜΕ. Λέγονται πολλά, καταλογίζονται ευθύνες για τη μη εξεύρεση λύσης, κυρίως προς την κυβέρνηση, και ο μύλος γυρίζει άδειος.
Τον μήνα Ιούνιο – σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία – σημειώθηκε ανεργία στο πρωτοφανές ποσοστό του 7.4%. Με άλλα λόγια, ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Ιουνίου του 2011 έφτασε τα 27.102 πρόσωπα, σημειώνοντας αύξηση 20,7% σε σύγκριση με τον Ιούνιο του 2010, όπου οι άνεργοι ήταν 22.460. Το 30% των ανέργων είναι κάτω από την ηλικία των 30 ετών, ενώ το 27% των ανέργων έχουν τύχει ανώτερης εκπαίδευσης.
Η οικονομική κρίση, που εντείνεται από το περασμένο φθινόπωρο, αποτελεί μια πραγματικότητα που κυριαρχεί στις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Μεγαλύτερη σημασία από τις διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων και την πορεία των μεγάλων εταιριών, έχουν φυσικά οι επιπτώσεις στη ζωή των απλών ανθρώπων, όπου πλήθος θέσεις εργασίας έχουν ήδη χαθεί και ακόμη περισσότερες απειλούνται από την εξέλιξη της κρίσης.
Η διαχείριση του ελλείμματος με μείωση των δαπανών και νοικοκύρεμα των δημοσιοοικονομικών μπορεί να επιφέρει κάποια πρόσκαιρη βελτίωση, αλλά δε δίνει μακροπρόθεσμες λύσεις στα σοβαρά προβλήματα που ταλανίζουν την οικονομία μας. Οφείλουμε να δημιουργήσουμε ένα νέο όραμα για την οικονομία που θα δώσει προοπτική στη νεολαία μας και στις επερχόμενες γενιές.
Η κρίση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ευκαιρία για μεταρρύθμιση που θα μας οδηγήσει στη νέα οικονομία, την πράσινη και ψηφιακή, που θα μας καταστήσει περισσότερο αυτάρκεις, περιορίζοντας την επιβλαβή εξάρτηση μας από το εξωτερικό, τους οίκους αξιολόγησης και τις επενδύσεις αγνώστου προελεύσεως και … χρώματος.
Ως Οικολόγοι πιστεύουμε ότι η απάντηση στην κρίση δεν είναι τα μεγάλα έργα, οι αυτοκινητόδρομοι-μαμούθ, οι εκτρωματικές μαρίνες, τα δημόσια μέγαρα και τα έργα βιτρίνας, αλλά τα σωστά έργα. Τα έργα ανάπτυξης πρέπει να συμβάλλουν στην οικονομική και περιβαλλοντική αειφορία.
Ζητούμε τη δημιουργία θέσεων εργασίας με προγράμματα που θα παράγουν κοινωνικό έργο υποδομής, προγράμματα προστασίας του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής, προγράμματα στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι μικρομεσαίοι και οι μη προνομιούχοι.
Οι απαντήσεις στην οικονομική κρίση δεν είναι ούτε εύκολες ούτε δεδομένες. Καμιά όμως απάντηση δε μπορεί να σταθεί μακροπρόθεσμα, αν δεν συνυπολογίζει δύο ακόμη διαστάσεις: α) τη συνεχιζόμενη κρίση στο περιβάλλον, όπου η υποβάθμιση των φυσικών πόρων έχει και δραματικές οικονομικές προεκτάσεις και β) την απειλούμενη ανατροπή του παγκόσμιου κλίματος, και τις επιπτώσεις που αναμένεται να έχει (και) στην παγκόσμια οικονομία.
Αλληλεγγύη και εργατικά δικαιώματα:
Το γεγονός ότι το ποσοστό ανεργίας μένει αμετάβλητο παρά την αισιοδοξία των Κυβερνώντων και τις εξαγγελίες για αύξηση του τουριστικού ρεύματος πρέπει να μας προβληματίσει. Η κατάσταση θυμίζει άλλες εποχές. Με ανησυχία παρακολουθούμε φαινόμενα εργατικής αναταραχής η οποία θα κλιμακωθεί αν αυξηθούν οι μαζικές απολύσεις, από σημαντικές επιχειρήσεις του τόπου, σαν αυτές που είδαμε να συμβαίνουν αυτές τις μέρες. Οι απεργίες – συνδικαλιστική πρακτική που είχαμε καιρό να ζήσουμε στην Κύπρο – πυκνώνουν. Βρισκόμαστε στα πρόθυρα εργατικής αναταραχής.
Οι πρόσφατες απεργίες σε μεγάλα κατασκευαστικά έργα καταρρίπτουν το μύθο ότι τα μεγάλα έργα παράγουν θέσεις εργασίας, τόσες πολλές μάλιστα που το κοινωνικό όφελος να ισοφαρίζει - τάχα - την ευρύτερη κοινωνική και περιβαλλοντική ζημιά.
Οφείλουμε να υπερασπιστούμε τους εργαζομένους που απειλούνται με ανεργία και συρρίκνωση της ποιότητας ζωής και των ονείρων τους. Στην προσπάθεια αυτή όσοι ήδη κατέχουν θέση εργασίας- και μάλιστα με πολύ ψηλές απολαβές- οφείλουν να επιδείξουν υψηλό φρόνημα κοινωνικής αλληλεγγύης και να αποδεχτούν μέτρα μείωσης των κερδών ή μισθών τους.
Είναι γι’ αυτό το λόγο που το Κίνημα Οικολόγων συζητά τη μείωση των αμοιβών των υψηλόμισθων υπαλλήλων του Δημόσιου ενώ βεβαίως παράλληλα ζητούμε και μέτρα πάταξης της φοροδιαφυγής και περιορισμού της φοροαπαλλαγής.
Ταυτόχρονα σε αυτή τη δύσκολη εποχή και οι εργαζόμενοι οφείλουν να επιδείξουν υπευθυνότητα και αλληλεγγύη. Δεν είναι η εποχή των πιο ψηλών μισθών αλλά η εποχή των πιο πολλών μισθών. Δεν είναι η εποχή των κεκτημένων δικαιωμάτων, είναι η εποχή της κατάκτησης ενός νέου κοινωνικού οράματος.
Η πρόταση του Οικολογικού Κινήματος για αντιμετώπιση της κρίσης συνίσταται στην κατάργηση των ανισοτήτων, στην προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης, την ίση κατανομή κερδών και βαρών και στην «Πράσινη Ανάπτυξη».
Πράσινες Θέσεις Εργασίας:
Είναι ολοφάνερο ότι με περικοπές στην ανάπτυξη και με φορολογίες δεν αντιμετωπίζεται η ανεργία. Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών τονίζει την ανάγκη λήψης μέτρων αντιμετώπισης της ανεργίας, μέσω της ανάπτυξης. Ιδιαίτερα στον τομέα της ανάπτυξης καλούμε τα πολιτικά κόμματα και την κυβέρνηση να δώσουν επιτέλους σημασία και στις δικές μας προτάσεις για Πράσινη Ανάπτυξη και Πράσινες Θέσεις Εργασίας. Μία σημαντική πρόταση είναι και η δημιουργία Ταμείου ή Τράπεζας Πράσινης Ανάπτυξης.
Πράσινη Ανάπτυξη προκύπτει από τις δραστηριότητες στον πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα που συμβάλλουν στη διατήρηση και αποκατάσταση του περιβάλλοντος και την κατοχύρωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Είναι θέσεις εργασίας που έχουν μακρόχρονη προοπτική και είναι καλοπληρωμένες.
Τέτοιες θέσεις μπορούν να δημιουργηθούν και στην Κύπρο:
Α. Στον τομέα της ενέργειας αν
• Δοθούν χορηγίες μέσω προγραμμάτων για αλλαγή παλαιών συστημάτων θέρμανσης (π.χ. 15 χρόνων) σε σπίτια λόγω της χαμηλής τους ενεργειακής απόδοσης.
• Επισπευσθεί η εφαρμογή της πρόνοιας για την ενεργειακή απόδοση που αφορά τον έλεγχο των μεγάλων συστημάτων θέρμανσης και ψύξης.
• Εκπαιδευτούν και πιστοποιηθούν εταιρείες και άτομα για διενέργεια ελέγχων και παροχή συμβουλών σε ιδιωτικές εταιρείες με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
• Εφαρμοστεί η νομοθεσία για την έκδοση τελικού πιστοποιητικού για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων σε όλα τα κτίρια (και όχι μόνο τα καινούργια).
Β. Στον τομέα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων αν
• Προωθηθεί η δημιουργία ιδιωτικών συνεργείων για συμβουλές και πιστοποίηση της υγείας του δικτύου υδροδότησης εντός των ιδιωτικών περιουσιών. Αυτό θα μειώσει τη ζήτηση νερού, θα μειώσει τις διαρροές και θα δημιουργήσει μια θετική κινητικότητα στην αγορά για νέο εξοπλισμό.
• Υποχρεωθούν ξενοδόχοι, γήπεδα, στρατόπεδα, σχολεία και δημόσια κτίρια να αφαιρέσουν τα παλιού τύπου ουρητήρια αντρών που καταναλώνουν άσκοπα τεράστιες ποσότητες νερού, είτε με άνυδρα ουρητήρια είτε με αυτόματο σύστημα.
• Δημιουργηθούν μικρά «φράγματα» ανάσχεσης, 2 με 3 μέτρα το καθένα σε επιλεγμένες πλαγιές για εμπλουτισμό των υπόγειων υδάτων. Το όφελος θα είναι τεράστιο για την κυπριακή φύση και η εργασία θα εκτελεστεί από εργάτες και οικοδόμους σε ολόκληρο το νησί.
Γ. Στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων αν
• Προωθηθεί το συντομότερο η ανακύκλωση των αποβλήτων κατασκευών, των ελαστικών και η διαχείριση του αμιάντου.
• Ξεκινήσει η εφαρμογή του σχεδίου καθαρισμού της υπαίθρου από ογκώδη απόβλητα. (Αν προωθείτο το πρόγραμμα αποκατάστασης του περιβάλλοντος σε 200 περίπου απαγορευμένους σκυβαλότοπους στην κυπριακή ύπαιθρο, θα δημιουργούνταν εκατοντάδες θέσεις εργασίας για εγχώριο προσωπικό και θα προέκυπτε ανυπολόγιστη αναβάθμιση του περιβάλλοντος.)
• Τα μεταχειρισμένα λάδια της κουζίνας μετατραπούν σε βιοντίζελ. Θα πρέπει να οργανωθεί σύστημα συλλογής των λαδιών αυτών από κατοικίες και εστιατόρια για να προωθηθούν στις εταιρείες επεξεργασίας.
• Υλοποιηθεί το πρόγραμμα για τους ΧΥΤΥ, έργα καθαρισμού από τα σκουπίδια, έργα αποκατάστασης του περιβάλλοντος σε παλιούς σκυβαλότοπους και λατομεία.
Δ. Στον τομέα των δημόσιων μεταφορών αν
• Η κυβέρνηση ενισχύσει το πρόγραμμα δημόσιων μεταφορών. Το γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων θα βρίσκεται στην πόλη χωρίς ιδιόκτητο όχημα προσφέρει μια σειρά από νέες επιχειρηματικές δυνατότητες σε ιδιωτικές εταιρείες υποστηρικτικές στις δημόσιες μεταφορές (π.χ. ενοικίαση ποδηλάτων, λειτουργία περιφερειακών χώρων στάθμευσης κ.α.). Ας μην ξεχνάμε ότι ο τομέας των μεταφορών έχει την πιο ανεξέλεγκτη αύξηση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Χωρίς αποφασιστική στροφή προς τις δημόσιες συγκοινωνίες, είναι αδύνατο να υπάρξει βελτίωση της κατάστασης.
Ε. Στον τομέα των μελετών και της επιστήμης αν
• Προχωρήσει η έκδοση του διατάγματος που αφορά τα προσόντα όσων λαμβάνουν μέρος στην εκπόνηση Μελετών Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον.
Ζ. Στον κατασκευαστικό τομέα αν
• Προωθηθούν σαν έργα προτεραιότητας μέσω του προϋπολογισμού τα μικρά έργα υποδομής σε Δήμους και κοινότητες για τα οποία θα εργοδοτηθεί ο ντόπιος πληθυσμός.
• Εφαρμοστεί η εισήγηση μας για «πράσινο συντελεστή δόμησης».
Η. Στον τουριστικό τομέα αν
• Ολοκληρωθούν τα διαχειριστικά σχέδια των περιοχών προστασίας της φύσης και αρχίσουν τα έργα υποδομής τα οποία θα προσελκύσουν επαγγελματικές δραστηριότητες από τους ντόπιους καθώς και ξένους επισκέπτες.
Θ. Στον τομέα της αντιρύπανσης αν
• Συνεχιστεί το πρόγραμμα ανακύκλωσης των οικιακών αποβλήτων, το πρόγραμμα απόσυρσης των παλαιών αυτοκινήτων και δημιουργηθούν προγράμματα για ανακύκλωση και άλλων υλικών (π.χ. οργανικά απόβλητα).
Η. Στη ψηφιακή οικονομία
- μέσω της πλήρους μηχανογράφησης της κρατικής μηχανής και της φτηνής και προσιτής ευρυζωνικότητας που θα πρέπει να αποτελέσει το μείζον αναπτυξιακό έργο. Θα επιφέρει οικονομία, αποτελεσματικότητα και πιο αξιοκρατική λειτουργία της κρατικής μηχανής και θα δημιουργήσει χιλιάδες ευκαιρίες εργοδότησης για τους νέους.
Τον Νοέμβριο του 2010 δημοσιεύτηκε σε όλες τις εφημερίδες το αποτέλεσμα μελέτης που εκπόνησε η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού για τα επαγγέλματα του μέλλοντος. Το ενδιαφέρον από οικολογική άποψη είναι ότι σύμφωνα με τη μελέτη της ΑνΑΔ τα επαγγέλματα του μέλλοντος προβλέπεται να είναι τα λεγόμενα «πράσινα επαγγέλματα». Συγκεκριμένα, η πράσινη απασχόληση θα αυξάνεται κατά 1,8% ετησίως τα επόμενα χρόνια σε σύγκριση με 1,4% για την υπόλοιπη οικονομία.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη έντεκα χιλιάδες νέες πράσινες θέσεις εργασίας προβλέπεται να «ανοίξουν» για τους νέους της Κύπρου. Οι περισσότερες απ’ αυτές αναμένεται να αφορούν τον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ιδιαίτερα των φωτοβολταϊκών. Όμως διερωτάται κανείς εάν η ίδια η κυβέρνηση λαμβάνει υπόψη της την μελέτη του ΑνΑΔ αφού με κάθε τρόπο με τις αποφάσεις της στραγγαλίζει το τομέα των φιλολαϊκών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως τις ηλιακές στέγες και τις οικιακές ανεμογεννήτριες.
Επίλογος:
Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών καλεί την Κυβέρνηση, τα κοινοβουλευτικά κόμματα και τους κοινωνικούς εταίρους σε ένα άμεσο διάλογο ούτως ώστε να υιοθετηθούν οι πολιτικές και πρακτικές μιας βιώσιμης ανάπτυξης για αντιμετώπιση της ανεργίας. Θέλουμε να ξεφύγουμε από ξεπερασμένες, αποσπασματικές πραχτικές και πολιτικές βραχυπρόθεσμου βεληνεκούς, που δεν πρόκειται να λύσουν τα προβλήματα της οικονομίας και το πρόβλημα της ανεργίας κατά τρόπο ουσιαστικό και μακροχρόνιο.
