Ομιλία στην Ολομέλεια 17 Μαΐου 2012

«Η ανάγκη εφαρμογής ενός αποτελεσματικού στρατηγικού σχεδιασμού για την αντιμετώπιση της φτώχιας»

Θέμα εγγραφέν με εισήγηση του βουλευτή κ. Γιώργου Περδίκη

(Αρ. Φακέλου 23.05.045.007-2012)

Στις μέρες μας εντείνονται οι αλλεπάλληλες κρίσεις –επισιτιστική, ενεργειακή, χρηματοπιστωτική- ενώ παράλληλα εξελίσσεται και η περιβαλλοντική κρίση. Σύμφωνα με το ψήφισμα 2011/2052 του ευρωκοινοβουλίου (15 Νοεμβρίου 2011), περίπου 116 εκατομμύρια άτομα, ένα ποσοστό 11% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απειλείται από τη φτώχεια και 42 εκατομμύρια (8%) ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας και συναντούν σοβαρά εμπόδια σε σχέση με την πρόσβαση στην απασχόληση, στην εκπαίδευση, στη στέγαση και στις κοινωνικές και χρηματοδοτικές υπηρεσίες. 

Εκτιμάται ότι εάν η οικονομική κρίση συνεχισθεί, θα δημιουργήσει περαιτέρω κοινωνική ανισότητα. Οι φτωχοί θα γίνονται φτωχότεροι, η υγεία τους θα χειροτερεύει και θα πληθαίνουν οι ψυχικές διαταραχές, ενώ θα παρατηρείται αύξηση στην αντικοινωνική συμπεριφορά και έξαρση της βίας μέσα στην οικογένεια αλλά και στην κοινωνία (π.χ. χουλιγκανισμό). Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τα κράτη-μέλη της Ένωσης δεσμεύτηκαν όπως προωθήσουν πολιτικές που να ενισχύουν τις καθορισθείσες θεματικές προτεραιότητες.

Η Κύπρος είχε δεσμευθεί, στα πλαίσια της Εθνικής Στρατηγικής Κοινωνικής Ενσωμάτωσης για την περίοδο 2008-2010, ότι θα καταπολεμούσε τη φτώχια και τον κοινωνικό αποκλεισμό και θα διασφάλιζε τη δυνατότητα πρόσβασης όλων των πολιτών σε υλικούς και άυλους πόρους, σε δικαιώματα και υπηρεσίες. 

Η καταπολέμηση της φτώχειας αποτελεί και πυλώνα της στρατηγικής "Ευρώπη 20/20". Σύμφωνα με τη στρατηγική αυτή, θα πρέπει να μειωθεί κατά τουλάχιστον 20 εκατομμύρια έως το 2020 ο αριθμός των ατόμων που διαβιούν κάτω από το όριο της φτώχειας (4% του πληθυσμού).  Η Κύπρος έχει δεσμευτεί να μειώσει κατά 27.000 τα άτομα που κινδυνεύουν με κοινωνικό αποκλεισμό ή βρίσκονται στα πρόθυρα της φτώχιας μέχρι και το 2020. Επίσης, έχει δεσμευτεί ότι θα κρατήσει τα επίπεδα απασχόλησης στο 75-77% του συνολικού πληθυσμού μεταξύ των ηλικιών 20-64. Το 2010 η Κύπρος σημείωνε επίπεδα απασχόλησης που μόλις και άγγιζαν τους στόχους για επίπεδα απασχόλησης της Ε.Ε. (75,4%). Αντίθετα είδαμε την ανεργία να αυξάνεται κατακόρυφα το τελευταίο τρίμηνο. Η Κύπρος, από την 3^η καλύτερη θέση που κατείχε ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ έπεσε στην 16^η θέση, αφού το ποσοστό των εγγεγραμμένων ανέργων της ανέβηκε στο 10,5% τον Μάρτιο του 2012, από το 6,8% του αντίστοιχου μήνα του 2011. Ιδιαίτερα ανησυχητικό αποτελεί το γεγονός ότι η ανεργία ανάμεσα στους νέους κάτω των 25 ετών έχει φτάσει το 28,8%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό τον περσινό Μάρτιο ήταν 18,8%. 

Στην Κύπρο, με βάση τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, περίπου 16,2% του πληθυσμού ζούσε κάτω από το όριο της φτώχειας το 2009. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτού του πληθυσμού ήταν άνω των 65 ετών συνταξιούχοι (48,6%). Ποσοστό 12% των παιδιών του νησιού ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας. Το 2010 έχουμε αύξηση μιας ολόκληρης ποσοστιαίας μονάδας στο ποσοστό του πληθυσμού που ζει κάτω από το όριο της φτώχιας (17%), και 2,5 ποσοστιαίων μονάδων στα παιδιά (14,6%). Αντιστοίχως στην Ε.Ε. ο μέσος όρος είναι 16,4% σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού και 20,6% για τα παιδιά που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Ανάμεσα δε στους συνταξιούχους, ποσοστό 45,2% στην Κύπρο ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό συνολικά στην Ε.Ε. είναι μόλις 15,9%

Δεν μπορεί παρά να διερωτηθεί κανείς τι θα καταδείξουν τα στατιστικά στοιχεία για το 2011 και 2012, δεδομένης της κατακόρυφης αύξησης του ποσοστού ανεργίας και της μείωσης της δυνατότητας κρατικών επενδύσεων/επιχορηγήσεων/επιδομάτων λόγο της δεινής κατάστασης των δημοσίων ταμείων. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τα αντίστοιχα στατιστικά στοιχεία για το 2007, πριν δηλαδή την ανάληψη των καθηκόντων της παρούσας κυβέρνησης, μόλις 15,5% του πληθυσμού ζούσε κάτω από το όριο της φτώχειας. Σημειώνεται ότι στην Ε.Ε. ο μέσος όρος ποσοστού πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας έχει μειωθεί οριακά από το 2007 μέχρι το 2010.   

Αν και είναι ηλίου φαεινότερο ότι η οικονομική κρίση έχει κτυπήσει τα νοικοκυριά της Κύπρου απ’ άκρη σε άκρη του νησιού, φαίνεται ότι η –κατά τα άλλα φιλολαϊκή- κυβέρνηση μας κωλυσιεργεί στην λήψη ουσιαστικών μέτρων για απάμβλυνση του φαινομένου της φτώχειας. Λέγεται συχνά ότι η λήψη μέτρων από την κυπριακή κυβέρνηση για αντιμετώπιση της κρίσεως έγινε κατά τρόπο που δεν επηρέασε το βιοτικό επίπεδο των Κυπρίων και τα εργασιακά δικαιώματα. Οι αριθμοί αποδεικνύουν ότι αυτό είναι ένα μεγάλο ΨΕΜΑ. Μάλιστα συνάγεται από τους αριθμούς η Ευρωπαϊκή Ένωση της Ελλάδας και Ιταλίας, της Ισπανίας κ.ο.κ. κατάφερε ανά μέσο όρο να μειώσει το ποσοστό της φτώχειας.

Σύμφωνα με την αίτηση που καλούνται οι συνταξιούχοι να συμπληρώσουν για να δικαιούνται επίδομα λόγω χαμηλών εισοδημάτων, το όριο καθορίζεται στα €858 το μήνα για νοικοκυριά του ενός ατόμου και €1286 το μήνα για οικογένειες των 2 ατόμων. Ρωτώ λοιπόν, είναι αυτό το μόνο κριτήριο για τον ορισμό της φτώχιας; Δεν θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη και άλλοι παράμετροι; Ένα σύγχρονο νοικοκυριό με χρέη ή ενοίκια, ακόμη και αν αποτελείται από 1 ή 2 άτομα, δεν μπορεί να τα βγάζει πέρα αξιοπρεπώς με τέτοια χαμηλά εισοδήματα. Η κατακόρυφη αύξηση του κόστους χρήσης ενέργειας (εν μέρει λόγω του εγκληματικού γεγονότος στην ναυτική βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί τον περασμένο Ιούλιο) οδήγησε επαγωγικά και σε αύξηση των τιμών των ειδών πρώτης ανάγκης. Έτσι εκσφενδονίζεται στα ύψη το ελάχιστο εισόδημα που χρειάζεται ένα νοικοκυριό. 

Αγαπητοί φίλοι, πρέπει να θεωρήσουμε πλέον δεδομένο ότι στην Κύπρο της ευμάρειας και της προόδου υπάρχει σημαντική μερίδα του πληθυσμού του νησιού που ζουν στην ανέχεια και την φτώχεια. Η πιο μεγάλη μερίδα των φτωχών μας μέχρι τώρα ήταν ηλικιωμένοι που ζούσαν μόνοι ή σε μονογονεϊκές οικογένειες με τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί. Σημειώνω ότι περίπου 1200 μονογονεϊκές οικογένειες ήδη λαμβάνουν δημόσιο βοήθημα. Η οικονομική κρίση όμως θέτει σε κίνδυνο και πολλές άλλες ομάδες του πληθυσμού, και, έστω και αν δεν θεωρούνται τυπικά «φτωχοί» με βάση τον ορισμό της κυβέρνησής, έχουν επηρεαστεί δυσμενώς από το γενικότερο οικονομικό κλίμα. Οι λήπτες δημοσίου βοηθήματος, οι άνεργοι νέοι, οι άνεργες γυναίκες και το αδρανές γυναικείο δυναμικό, οι νέοι που αποχωρούν πρόωρα από το σχολείο, τα άτομα με αναπηρίες, όλες αυτές οι ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού μας, βρίσκονται σήμερα σε ακόμη δυσχερέστερη κατάσταση. 

Η κυβέρνηση όμως εξακολουθεί να πλανάται «πλάνην οικτράν», αφού δεν λαμβάνει υπόψη της τα σημεία των καιρών. Όταν μέσω κοινοβουλευτικής ερώτησης ζήτησα να μάθω ποια μέτρα σκόπευε να λάβει για να βοηθήσει πρακτικά τους άπορους πολίτες της Κύπρου και ποιο ποσό εξασφάλισε από το πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας υπέρ των απόρων πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εκπονήθηκε τον Φεβρουάριο του 2012, συνολικού ύψους μισού δισεκατομμυρίου, απογοητεύτηκα όταν πληροφορήθηκα ότι η κυβέρνησή μας δεν θεώρησε ότι χρειαζόταν να εφαρμόσει πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας για τους Κύπριους άπορους. Προέβαλε ισχυρισμούς ότι τάχα «λόγω διαφόρων δυσκολιών, όπως η μη ύπαρξη αποθεμάτων στην Κύπρο, καθίσταται, τόσο το λειτουργικό όσο και το διοικητικό κόστος εφαρμογής, πολύ υψηλό». Δηλαδή είχαμε την ευκαιρία να εξασφαλίσουμε ένα ποσοστό από τα 500 εκατομμύρια που διέθεσε η Ε.Ε. στη διάθεση των κρατών-μελών της για να παρέχουν επισιτιστική βοήθεια σε απόρους, και η κυβέρνησή μας αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να αντέξει το διοικητικό κόστος διαχείρισης του! Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει εξηγήσεις στην Βουλή των Αντιπροσώπων και στον κυπριακό λαό γιατί απέφυγε να διεκδικήσει ορισμένα εκατομμύρια ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για εφαρμογή επισιτιστικών προγραμμάτων για τις ευάλωτες οικονομικά ομάδες του πληθυσμού της Κύπρου. 

Κατά την άποψη μας, πρόθεση και στόχος της πολιτείας πρέπει να είναι η πράσινη ανάπτυξη να αποτελέσει την κινητήριο δύναμη για την αντιμετώπιση των κρίσιμων οικονομικών ζητημάτων, τη μείωση της ανεργίας και την ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ήδη συμφωνήσει σε 10 κατευθυντήριες γραμμές για την οικονομική και κοινωνική πολιτική των κρατών μελών.  Μεταξύ αυτών, η κατευθυντήρια γραμμή αρ.10 είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς υπογραμμίζει την ανάγκη ισχυρότερης κοινωνικής προστασίας όσον αφορά στην απασχόληση, ενώ αναφέρεται και στα ζητήματα της υγείας και των συντάξεων.  

Δεν είναι τυχαίο που η Στρατηγική 20/20 για την ανάπτυξη και την απασχόληση συνδέει τις πολιτικές για αντιμετώπιση της φτώχειας και μείωσης της ανεργίας με την αύξηση του ποσοστού του ΑΕΠ κάθε κράτους μέλους που δαπανάται για την ‘Ερευνα και την Ανάπτυξη, την μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης της σχολικής εκπαίδευσης, την αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που κατέχει τίτλο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και μείωση της κατανάλωσης ενέργειας με παράλληλη αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η προσωπική ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού κάθε χώρας αλλά και η διασφάλιση φτηνών και βιώσιμων πηγών ενέργειας εξασφαλίζει την βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και του υψηλού βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Οι όποιες πολιτικές θα προωθηθούν για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης πρέπει να εξασφαλίζουν την ταυτόχρονη προώθηση και αυτών των στόχων, ειδάλλως τα όποια μέτρα θα υποσκάπτουν την ανάπτυξη και την καινοτομία, τις μοναδικές ελπίδες για οικονομική ανάκαμψη. 

Η Πράσινη επιχειρηματικότητα είναι μια δυναμική διέξοδος η οποία εμπεριέχει τις προϋποθέσεις για νέους προσανατολισμούς, με αυτοαπασχόληση ή συνεταιρισμούς, με ρόλο στην τοπική αυτοδιοίκηση, στα ανώτατα πανεπιστημιακά και τεχνολογικά ιδρύματα, με έμφαση:

• στην ενίσχυση των υπηρεσιών, της τεχνολογίας σε διαφορετικούς τομείς (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής κ.α.) και σε διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης (τοπικό, εθνικό, παγκόσμιο)
• στον ήπιο, εναλλακτικό τουρισμό, με ανάδειξη των  φυσικών και πολιτισμικών  ιδιαιτεροτήτων των περιοχών
• στην υποστήριξη ευρείας χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ώστε να αποδεσμευτούμε από τις ρυπογόνες πηγές ενέργειας και τους ψηλούς λογαριασμούς για ηλεκτρισμό
• στην ενίσχυση της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας με πρότυπες και καινοτόμες πρακτικές
• στην ανάπτυξη αξιόπιστου συστήματος δημοσίων συγκοινωνιών

Η επίτευξη των παραπάνω απαιτεί σχεδιασμό και όραμα. Απαιτεί αγάπη για τον τόπο και τους ανθρώπους του, σεβασμό στους φυσικούς πόρους, ευθύνη και ανιδιοτέλεια.

Βήματα γίνονται αλλά δυστυχώς με ρυθμό χελώνας. Για να υιοθετηθεί  μια νέα αναπτυξιακή πολιτική με οδηγό την πράσινη ανάπτυξη και αποδέκτη την κοινωνία, χρειάζεται κυρίως τόλμη για αποδοχή της αποτυχίας του υφιστάμενου αναπτυξιακού μοντέλου.

Η οικονομία δεν εξαντλείται σε δείκτες και αριθμούς, αλλά αφορά την ευημερία του κάθε πολίτη και είναι ευθύνη όλων μας να την ορθοποδήσουμε, απέναντι στις επόμενες γενιές αλλά και στους ίδιους τους εαυτούς μας. Αξίζει λοιπόν να δοκιμάσουμε και προτάσεις που ξεπερνούν τη φιλοσοφία του σημερινού κοινωνικού και οικονομικού συστήματος.

Ομιλία στην Ολομέλεια 3 Μαΐου 2012

«Η ανάγκη εντατικοποίησης των προσπαθειών, ενεργειών και πρωτοβουλιών για επιστροφή της πόλης της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της, σύμφωνα με τα Ψηφίσματα 550 του 1984 και 789 του 1992 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και της συμφωνίας υψηλού επιπέδου του 1979».

 (Αρ. Φακ. 23.05.045.005-2012).

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών θεωρεί άμεση προτεραιότητα την επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της. Θεωρούμε την επιστροφή της Αμμοχώστου ως την αρχή της επιστροφής ΟΛΩΝ των προσφύγων στα σπίτια τους.

Το Βαρώσι, η συνοικία της Αμμοχώστου, η οποία πριν το 1974 κατοικείτο από Ελληνοκύπριους, διατηρείται μέχρι σήμερα ως ενέχυρο διαπραγμάτευσης. Γι’ αυτό το σκοπό, παραμένει ακατοίκητη και δε χρησιμοποιείται με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Αυτή η «πόλη φάντασμα», όπως αποκαλείται από πολλούς, αποτελεί ίσως το πιο εμφανές σύμβολο της Τουρκικής πολιτικής.

Οφείλουμε να αναφερθούμε ειδικά στην πρόταση που κατέθεσε το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών από το 2009 μαζί με τους Ευρωπαίους Πράσινους στο Ευρωκοινοβούλιο για επιστροφή του αποκλεισμένου τμήματος της Αμμοχώστου σε όλους τους νόμιμους κατοίκους της, υπό συνθήκες ασφάλειας και ειρήνης, και την ανοικοδόμηση της Αμμοχώστου με βάση τις αρχές της αειφορίας. Η πρόταση που είχε διαμορφωθεί σε στενή συνεργασία με τον πρώην ευρωβουλευτή των Οικολόγων Πρασίνων της Ελλάδας, κ. Μιχάλη Τρεμόπουλο, είχε εντάξει τη επιστροφή της Αμμοχώστου σε ένα γενικότερο σχεδιασμό για μια Ελεύθερη Πράσινη Αμμόχωστο με στόχο, τόσο την επιστροφή των προσφύγων στην κατεχόμενη πόλη τους όσο και την περαιτέρω επαναπροσέγγιση των δύο κοινοτήτων. Η πρόταση επικεντρωνόταν στην εισήγηση λήψης δύο μέτρων.

Το πρώτο μέτρο αφορούσε την επαναλειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου κάτω από τον έλεγχο της ΕΕ για απευθείας εμπορικές σχέσεις και των δύο κοινοτήτων του νησιού, πράγμα το οποίο θα συνοδευόταν με άνοιγμα του σημερινού περιφραγμένου τμήματος της πόλης και επιστροφή των νόμιμων κατοίκων της. Η πρόταση αυτή μάλιστα υιοθετήθηκε το περασμένο φθινόπωρο και συνολικά ως κοινή θέση της ομάδας των Πράσινων.

Το δεύτερο μέτρο αφορούσε ένα πρόγραμμα παρεμβάσεων για μια «Πράσινη Αμμόχωστο» στη θέση της σημερινής πόλης-φάντασμα σαν ένα μοντέλο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μάλιστα σε απάντησή της σε μια γραπτή ερώτηση του κ. Τρεμόπουλου το καλοκαίρι του 2010, επιβεβαίωνε ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα μπορεί να εξασφαλίσει ευρωπαïκή συγχρηματοδότηση.

Οραματιζόμαστε την οικοδόμηση μιας «Ελεύθερης Πράσινης Αμμόχωστου» σε μια ελεύθερη Κύπρο με οικολογικά βιώσιμο σχεδιασμό, μια πράσινη πόλη-πρότυπο κοινωνικής συνοχής, συνεργασίας και βιώσιμης οικονομικής δραστηριότητας με οικολογικό περιεχόμενο, με ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, βιώσιμες σύγχρονες δημόσιες συγκοινωνίες, ανακύκλωση απορριμμάτων, βιώσιμη διαχείριση του νερού και των λυμάτων. Θέλουμε να δούμε μεγάλους χώρους πρασίνου, άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση όλων στην παραλία, παραλιακό πεζόδρομο, ανάδειξη των παραδοσιακών κτιρίων και των ενετικών τειχών κ.ο.κ. Θέλουμε να προωθηθεί η λειτουργία και διαχείριση του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς όφελος όλων των κατοίκων και των δύο κοινοτήτων και την εξασφάλιση της οικονομικής ανάπτυξης της πόλης.

Μαζί με τον ευρωβουλευτή των Οικολόγων Πράσινων τη σχετική διακομματική πρωτοβουλία είχαν συνυπογράψει και ευρωβουλευτές όλων των πολιτικών ομάδων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [οι κύριοι Lidia Joanna Geringer de Oedenberg (Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα), Willy Meyer (Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά), Cecilia Wikström (Συμμαχία Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη) και Artur Zasada (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα)]. Η Γραπτή αυτή Διακήρυξη υιοθετήθηκε από το Ευρωκοινοβούλιο στις 21 Οκτωβρίου 2011 (0042/2011).

Οφείλουμε όμως να αναφέρουμε ότι η πρόταση των Ευρωπαίων και Κυπρίων Οικολόγων δεν είχε υιοθετηθεί και προωθηθεί επαρκώς από την κυβέρνηση και τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις, και η θετική προβολή της προσπάθειας αυτής οφείλεται κυρίως στο ζήλο που επέδειξαν ευρωβουλευτές της ομάδας των Πρασίνων, και κυρίως ο κ. Τρεμόπουλος.

Θεωρούμε ότι το θέμα της επιστροφής της Αμμοχώστου είχε μπει σε δεύτερη μοίρα μετά την «αλλαγή φρουράς» στο προεδρικό το 2008, και μόλις πρόσφατα είδαμε νέα κινητικότητα στο θέμα, και κυρίως με αφορμή τις κινήσεις εντυπωσιασμού που επιχειρεί το κατοχικό καθεστώς και η Τουρκία. Υπενθυμίζουμε ότι η επιστροφή της Αμμοχώστου είχε τεθεί επιτακτικά από τον Τάσσο Παπαδόπουλο κατά τη διάρκεια της Λουξεμβουργιανής προεδρίας στην Ε.Ε. το πρώτο εξάμηνο του 2005, αλλά έκτοτε παραμερίστηκε για χάρη του καλού κλίματος. Έστω και αργά όμως, ο Πρόεδρος Χριστόφιας έθεσε ξανά το θέμα της Αμμόχώστου στις συνομιλίες με το γνωστό τρίπτυχο. Στηρίζουμε λοιπόν τις πρωτοβουλίες του προέδρου, αλλά ταυτόχρονα θέλουμε να επισημάνουμε ότι η προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί στην επιστροφή των νομίμων κατοίκων της σε συνθήκες ασφάλειας και όχι να περιορισθεί σε κινήσεις εντυπωσιασμού όπως π.χ. η ανακαίνιση παλαιών κτιρίων και μνημείων, τα οποία βρίσκονται κατά κύριο λόγο στην τουρκοκυπριακή συνοικία της Αμμοχώστου.

Πρέπει να αποτραπεί η έγκριση του λεγόμενου κανονισμού για το απευθείας εμπόριο με πρόταξη της πρότασης για το λιμάνι της Αμμοχώστου, επανεγκατάσταση των νομίμων κατοίκων στην πόλη και οικολογική ανοικοδόμηση (ελεύθερη και πράσινη Αμμόχωστος). Σε αντίθετη περίπτωση, πιστεύουμε πως η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να εγκαταλείψει την Θετική Ατζέντα και να προχωρήσει στην άσκηση του δικαιώματος αρνησικυρίας σε ΟΛΑ τα κεφάλαια της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας.

Το Κίνημα Οικολόγων – Περιβαλλοντιστών θεωρεί ότι έγιναν και γίνονται λάθη στη διαχείριση του θέματος της επιστροφής της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της και πως είναι όντως πολύ ανησυχητικές οι πληροφορίες, που προέρχονται από τον τουρκικό Τύπο, σχετικά με νέους σχεδιασμούς των Τούρκων για την κατεχόμενη Αμμόχωστο. Σύμφωνα με όσα σκόπιμα έχουν διαρρεύσει, οι Τούρκοι ετοιμάζονται να διευρύνουν την προσέγγιση της γνωστής επιτροπής περιουσιών, έτσι ώστε να προσφέρεται στους ιδιοκτήτες γης στην κατεχόμενη Αμμόχωστο μαζί με την επιλογή της αποζημίωσης και η επιλογή της ανταλλαγής ή της επιστροφής της περιουσίας τους. Φήμες, ομιλούν επίσης για εποικισμό της πόλης.

Είναι προφανές ότι οι Τούρκοι ετοιμάζουν ακόμα έναν ελιγμό, που θα δημιουργήσει αρνητικές εντυπώσεις για την Κύπρο, όμως είναι σαφές ότι η κίνηση των Τούρκων βρίσκεται εκτός των πλαισίων των ψηφισμάτων και των αποφάσεων του ΟΗΕ (όπως η Απόφαση 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών), τα οποία μιλούν σαφώς για επανεγκατάσταση των νόμιμων κατοίκων της Αμμοχώστου.

Ακόμα και όταν κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, το Κίνημα Οικολόγων – Περιβαλλοντιστών έθεσε θέμα επαναφοράς της πρότασης για επιστροφή της Αμμοχώστου κατά την διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αντιμετώπισε την κάθετη αντίδραση του Προέδρου Χριστόφια. Τώρα πληροφορούμαστε ότι ο πρόεδρος Χριστόφιας έκανε δεύτερες σκέψεις και προωθεί (και πάλιν) την πρόταση για την Αμμόχωστο. Αναρωτιέμαι όμως πόση αξιοπιστία παραμένει μετά από όλες αυτές τις παλινδρομήσεις;

Άλλωστε παραμένει ανοικτό και με πολλά ερωτηματικά το θέμα της άγνωστης αλληλογραφίας του Προέδρου Χριστόφια με τον Μπαν Γκι-μουν, το τί έγινε και τί περιλαμβάνει αυτή η επιστολή, η οποία, υποτίθεται, ζητούσε να προταχθεί ως θέμα στις διαπραγματεύσεις η επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους. Ο Δήμαρχος Αμμοχώστου, τα Μέλη του Εθνικού Συμβουλίου και οι πρόσφυγες Αμμοχώστου ζητούν να μάθουν την αλήθεια.

Οφείλουμε να τονίσουμε την συμπαράταξη μας στις διάφορες κινήσεις των Αμμοχωστιανών συμπολιτών μας για ανάπτυξη πρωτοβουλιών στον τομέα της διαφώτισης. Πιστεύουμε ότι το θέμα της επιστροφής της Αμμοχώστου πρέπει να καταστεί καθημερινή προτεραιότητα στις διαπραγματεύσεις για επίλυση του Κυπριακού και όχι μια υποσημείωση δευτερεύουσας σημασίας. Η Αμμόχωστος πρέπει να αναδειχθεί σε πρωτεύουσα πόλη, ένα στολίδι της Ανατολικής Μεσογείου και πόλη-πρότυπο.

Ομιλία κ. Γιώργου Περδίκη, Βουλευτή Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών στην Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων 26 Απριλίου 2012

«Το αίτημα των λαών της Μεσογείου για μια αποπυρηνικοποιημένη Μεσόγειο».

(Θέμα εγγραφέν με εισήγηση του βουλευτή κ. Γιώργου Περδίκη).

Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ έλαβε χώρα στις 26 Απριλίου του 1986, στον αντιδραστήρα Νο. 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας του Τσερνόμπιλ της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος σήμερα βρίσκεται σε εδάφη της Ουκρανίας. Το ατύχημα ήταν της τάξης του μέγιστου προβλεπόμενου ατυχήματος στη Διεθνή Κλίμακα Πυρηνικών Γεγονότων, διατάραξε σοβαρότατα τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στις γύρω περιοχές και είχε σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Από το ατύχημα πέθαναν επιτόπου δυο από τους εργάτες του σταθμού. Μέσα σε τέσσερις μήνες, από τη ραδιενέργεια και από εγκαύματα λόγω της θερμότητας, πέθαναν 28 πυροσβέστες που έσπευσαν στο χώρο του ατυχήματος και διαπιστώθηκαν 19 επιπλέον θάνατοι πυροσβεστών και εργατών ως το 2004. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι επηρεάστηκε η υγεία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων (από 75.000 – 300.000) εξαιτίας της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος με ραδιενέργεια. Οι ποσοστιαίες αυξήσεις των καρκίνων ήταν άνω του 15% στους πληθυσμούς που εκτέθηκαν στο ραδιενεργό νέφος, με χιλιάδες θανάτους από καρκίνο και λευχαιμία να συνδέονται με το ατύχημα

Το πρόσφατο πυρηνικό ατύχημα στην Ιαπωνία δημιούργησε παγκόσμια κατακραυγή κατά των πυρηνικών προγραμμάτων πολλών χωρών. Μία από αυτές τις χώρες είναι η Τουρκία η οποία προγραμματίζει την ανέγερση πυρηνικού εργοστασίου στην περιοχή Άκκιουγιου απέναντι από τις ακτές της Κύπρου.

Η ραδιενέργεια από ένα πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε περίπτωση διαρροής θα καταστρέψει τη ζωή των ανθρώπων αλλά και κάθε ζωντανού πλάσματος στην περιοχή. Η λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί ένα γιγαντιαίο και αλληλεξαρτώμενο οικοσύστημα. Μια πιθανή απώλεια ραδιενέργειας πλήττει άμεσα εκτάσεις πολλών εκατοντάδων χιλιομέτρων. Το ατύχημα στο Τσερνομπίλ ακόμα βασανίζει τους ανθρώπους και το περιβάλλον σε όλες τις χώρες γύρω από τον Εύξεινο Πόντο. Οι χιλιάδες των ανθρώπων που έχουν πεθάνει και των τόσων άλλων που ακόμη γεννιούνται με διάφορες ασθένειες λόγω της ραδιενέργειας που απελευθερώθηκε στην ατμόσφαιρα, δεν αφήνουν κανένα περιθώριο να επαναληφθεί ξανά το ίδιο λάθος. Ο πυρηνικός κίνδυνος που αντιμετώπισε πρόσφατα η Ιαπωνία μπορεί να επαναληφθεί σε πολλές περιοχές του κόσμου και ειδικά στο Άκουγιου, που βρίσκεται πολύ κοντά σε επικίνδυνο σεισμικό ρήγμα.

Πέραν όμως του κινδύνου ενός ατυχήματος που θα προκαλέσει διαρροή ραδιενέργειας (κάτι που σε μικρό ή μεγάλο βαθμό έχει συμβεί στους περισσότερους εν ενεργεία πυρηνικούς σταθμούς) υπάρχει πάντα το θέμα των πυρηνικών αποβλήτων. Τα πυρηνικά απόβλητα αποτελούν από μόνα τους πυρηνική απειλή που θα διαρκέσει για αιώνες. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι υπάρχει ασφαλής φύλαξη τους, αφού ο κίνδυνος των διαρροών θα είναι πάντοτε παρόν. Το κόστος της διαχείρισης των αποβλήτων είναι πολύ μεγάλο και αυτό διαψεύδει τις θεωρίες ότι τα πυρηνικά αποτελούν φτηνή πηγή ενέργειας. Είναι γιατί δεν υπολογίζουν το κόστος αυτό, ούτε το κόστος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ποια αλήθεια περιοχή θα θέλει να φιλοξενήσει για μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πυρηνικά απόβλητα θαμμένα στο έδαφός της;

Έχουμε επίγνωση του ψηλού κόστους των κλασσικών πηγών ενέργειας. Το πετρέλαιο λιγοστεύει και η τιμή του θα πηγαίνει συνεχώς στα ύψη. Το κάρβουνο, ο άνθρακας  και άλλες πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούμε σήμερα,  (ακόμα και το φυσικό αέριο) συνεργούν στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις κλιματικές αλλαγές.

Οι  κλιματικές αλλαγές που βιώνουμε κάθε μέρα, είναι αποτέλεσμα της άναρχης χρήσης των πιο πάνω πηγών ενέργειας. Η ανθρωπότητα δεν έχει άλλη επιλογή από το να στραφεί στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας. Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας από τους ανθρώπους σε συνδυασμό με την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας που είναι άφθονη και αβλαβής, μαζί με τη χρήση άλλων εναλλακτικών πηγών ενέργειας είναι η μόνη σίγουρη και ασφαλής μέθοδος κάλυψης των ενεργειακών αναγκών.

Για εμάς η πυρηνική ενέργεια δεν είναι η απάντηση στις κλιματικές αλλαγές, ούτε στο ενεργειακό πρόβλημα.

Έχω την άποψη ότι Κύπρος και Ελλάδα πρέπει να ενεργοποιηθούν δραστικά προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και να εγείρουν το ζήτημα της αποπυρηνικοποίησης της Ανατολικής Μεσογείου και εγκατάλειψης των Τουρκικών σχεδίων για κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου στο Άκκουγιου ως προϋπόθεση για την περαιτέρω προώθηση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας (όπως έκανε η Αυστρία για τους πυρηνικούς σταθμούς της Σλοβενίας).

Εμείς του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, θα αγωνιστούμε για ένα καθαρό περιβάλλον με καθαρές πηγές ενέργειας.  Θα αγωνιστούμε ενάντια στην κατασκευή του πυρηνικού εργοστασίου στο Άκκιουγιου, απέναντι από την Κύπρο. Αναγνωρίζουμε το κοινό πεπρωμένο που ενώνει το περιβάλλον μας και καλούμε όλους τους αντιπυρηνικούς ακτιβιστές από Κύπρο, Ελλάδα και Τουρκία σε κοινό αγώνα ενάντια στο οικολογικό αυτό έγκλημα που προσπαθεί να επιβάλει η τουρκική κυβέρνηση.

Ενημέρωση για το θέμα των αγνοουμένων Επιτροπή Προσφύγων, 28 Μαρτίου 2012

Αναφορά

Ο κ. Ιακώβου είπε ότι τα προβλήματα που υπήρχαν στο ανθρωπολογικό εργαστήρι λόγω της μεγάλης συλλογής λειψάνων συνέτεινε στην ανάγκη μεταφοράς του εργαστηρίου. Η νέα αίθουσα ολοκληρώθηκε τα Χριστούγεννα του 2011. Η αίθουσα βρίσκεται στην περιοχή του αεροδρομίου Λευκωσίας. Όπως ανάφερε ότι ο κ. Ιακώβου το νέο συμβόλαιο που προσφέρθηκε από το UNDP στο Ινστιτούτο Γενετικής, σύμφωνα με το ΙΝΓΝ παρουσίαζε προβλήματα και αποσύρθηκε από το τραπέζι. Υπήρχε ένας μικρός αριθμός διαφορών όπως ανάφερε ο κ. Ιακώβου. Μία διαφορά ήταν η κατάθεση της Βάσης Δεδομένων από το ΙΝΓΝ στη ΔΕΑ (γενετικό υλικό το οποίο το ΙΝΓΝ συνέλεξε από τους συγγενείς των αγνοουμένων και έδωσε τη διαβεβαίωση στους δότες ότι αυτό το γενετικό υλικό δεν θα δινόταν σε κανένα άλλο και ο μόνος κάτοχος θα ήταν το ΙΝΓΝ). (Σχόλιο: Αυτή η διαφορά είναι πολύ σημαντική γιατί εάν δεχθεί το ΙΝΓΝ να δώσει τη Βάση Δεδομένων (για την οποία υπάρχει και υπουργική απόφαση) τότε αυτόματα μπορεί η UNDP να βγει σε διεθνείς προφορές και η ταυτοποίηση να γίνεται σε άλλο εργαστήρι του εξωτερικού).

Ο κ. Φυλακτού (πρόεδρος του ΔΣ του ΙΝΓΝ) ανάφερε ότι το ΙΝΓΝ το 1996 ανάλαβε τη δημιουργία Αρχείου γενετικού υλικού από συγγενείς αγνοουμένων και πεσόντων. Το 2007 υπογράφηκε η πρώτη συμφωνία με το UNDP που ενεργεί σαν εντολοδόχος της  ΔΕΑ. Με την υπογραφή της συμφωνίας αυτής δημιουργήθηκε ομάδα γενετιστών με επικεφαλή τον Δρα Καριόλου. Τον Δεκέμβριο του 2009 παρουσιάστηκαν προβλήματα όπως ανάφερε ο κ. Φυλακτού μεταξύ ΙΝΓΝ και ΔΕΑ γιατί η ΔΕΑ  αρνήθηκε να δώσει στοιχεία στους γενετιστές της δικοινοτικής ομάδας για την ολοκλήρωση ταυτοποίησης. Τον Οκτώβρη του 2011 πληροφορηθήκαμε από τον k. Girod, ότι η ΔΕΑ συμφώνησε να προχωρήσει σε προκήρυξη διεθνών προσφορών για την επιλογή γενετικού εργαστηρίου. Το ΙΝΓΝ δεν θα μπορούσε να υποβάλει προσφορά. Στο μεταξύ το ΙΝΓΝ ενημέρωσε το κ. Girod ότι είναι έτοιμο να υπογράψει τη συμφωνία όπως τους προτάθηκε τον Οκτώβριο του 2011, ο οποίος τους ενημέρωσε ότι δεν είναι πλέον στο τραπέζι. Τον Φλεβάρη του 2012 στάλθηκε νέο συμβόλαιο το οποίο προϋπόθετε παράδοση της Βάσης Δεδομένων. Τον ίδιο μήνα ο κ. Girod προχώρησε στη προκήρυξη διεθνών προσφορών εν αγνοία της ελληνοκυπριακής πλευράς.

 Ο κ. Καλλής από την υπηρεσία των αγνοουμένων ανάφερε ότι το πιο σημαντικό είναι η ταυτοποίηση των οστών. Ο κ. Καλλής έκανε έκκληση για ανακωχή για να ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία των ταυτοποιήσεων.

 Ο κ. Θεοδοσίου εκ μέρους της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδήλωτων Αιχμαλώτων ανάφερε ότι δεν αμφισβήτησαν ποτέ το ΙΝΓΝ αλλά γνωρίζουν επίσης ότι το ΙΝΓΝ δεν έχει την διαπίστευση που χρειάζεται. Ανάφερε επίσης ότι ο πρόεδρος τη Δημοκρατίας είναι ο μόνος που θα μπορούσε να δώσει τέλος σε αυτή την διαμάχη.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων ανάφερε ότι το τίμημα της διαμάχης αυτής το πληρώνουν οι συγγενείς των αγνοουμένων. Όλες οι ομάδες συγγενών των αγνοουμένων έκαναν λόγο για εγωιστικές στάσεις, για έλλειψη σεβασμού τόσο απέναντι στους νεκρούς όσο και απέναντι στους συγγενείς των αγνοουμένων.

Ο κ. Πατσαλίδης, διευθυντής του Ινστιτούτου ανάφερε ότι το ΔΣ ψήφισε και αποφάσισε όπως υιοθετηθεί το συμβόλαιο του UNDP και ήδη έχει ειδοποιηθεί ο κ. Girod. Παρόλα αυτά σαν ερευνητής οφείλει όπως είπε, να ενημερώσει την Επιτροπή ότι το συμβόλαιο δεν μπορεί να είναι λειτουργικό. Ανάφερε ότι δεν λέει το συμβόλαιο ποιος θα είναι ο συντονιστής. Δεν δέχονται τον κ. Καριόλου ο οποίος έχει την επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη. Θέλουν να διορίσουν πρόσθεσε ένα νέο συντονιστή, και να δημιουργηθεί μία νέα ομάδα. Το θέμα όπως ανάφερε ο κ. Πατσαλίδης είναι προσωπικό με τον κ. Καριόλου.

Ο κ. Παπαδόπουλος ανάφερε ότι τα ζητήματα αυτά δεν είναι προσωπικά και δεν πρέπει να είμαστε αφελείς. Υπάρχουν σκοπιμότητες όπως ανάφερε. Το μοναδικό κεφάλαιο που βρίσκεται όπως ανάφερε στην ελληνοκυπριακή πλευρά είναι το θέμα των αγνοουμένων λόγω του ότι έχουμε στα χέρια μας τη Βάση Δεδομένων. Είναι το μόνο διαπραγματευτικό χαρτί, πρόσθεσε που έχουμε και θα είναι λάθος να το δώσουμε. Ρώτησε εάν η απόφαση της Κυβέρνησης είναι να δώσουμε τη Βάση Δεδομένων σε τρίτους. Ακουλούθησαν ερωτήσεις των βουλευτών.

Ο κ. Πατσαλίδης πήρε τον λόγο και είπε ότι η κοινωνία πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στο ΙΝΓΝ. Ανάφερε ότι για να ταυτοποιηθεί ένας αγνοούμενος γίνονται τρεις διαδικασίες: Η εκταφή, η ανθρωπολογική ανάλυση δεδομένων και η ταυτοποίηση, την οποία και κάνει το ΙΝΓΝ. Δεν υπάρχει πρόσθεσε λάθος στην επιστημονική διαδικασία. Η ΔΕΑ χρειάζεται και άλλους έμπειρους ανθρωπολόγους γιατί τα περιστατικά που έχουν μείνει είναι δύσκολα. Χρειαζόμαστε πρόσθεσε έμπειρους γενετιστές, υποδομές, εξοπλισμό και αυτό το έχει το ΙΝΓΝ. Το 2007 και 2008 πρόσθεσε έγινε ταυτοποίηση 1000 οστών λόγω του ότι υπήρχε μία πολύ καλή ομάδα ανθρωπολόγων. Ανάφερε επίσης ότι το 2008 ταυτοποίηθηκαν 794 δείγματα, το 2009 – 231, το 2010 – 96 και το 2011 – 170. Δείγματα δεν έχουν σταλεί από τη ΔΕΑ στο ΙΝΓΝ από τον Μάη του 2011. Το ΙΝΓΝ μπήκε σε μία διαδικασία αλλαγής του συμβολαίου και βάλαμε πρόσθεσε πολλές φορές νερό στο κρασί. Τον Οκτώβρη του 2011 παρόλες τις επιφυλάξεις μας δεχθήκαμε πρόσθεσε, ένα συμβόλαιο το οποίο ο κ. Girod απέσυρε. Ο κ. Girod και η κ. Κουτσιού το είπαν ξεκάθαρα ότι θέλουν τη Βάση Δεδομένων, ώστε σε περίπτωση που δεν τα βρουν με το ΙΝΓΝ να προχωρήσουν στις διεθνείς προσφορές. Υπήρξε υπουργική απόφαση για το θέμα και εφόσον υπάρξουν εγγυήσεις από νομικής πλευράς εμείς πρόσθεσε θα υποχρεωθούμε να δώσουμε την Βάση Δεδομένων. Ο κ. Πατσαλίδης ανάφερε ότι υπάρχουν πολλά σημεία στο συμβόλαιο που δεν τους βρίσκουν σύμφωνους. Όπως ότι θα πρέπει να δίνουμε τις σημειώσεις που γίνονται κατά τη διαδικασία της ταυτοποίησης, το ότι δεν μπορούμε να ενημερώνουμε κανένα για το έργο μας, ούτε Βουλή ούτε κανένα, το ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να υπερασπιστούμε το ΙΝΓΝ σε περίπτωση που κάποιος μας κατηγορήσει δημόσια. Επίσης πρόσθεσε δεν μας βρίσκει σύμφωνους η δημιουργία δεύτερου εργαστηρίου στη Νεκρή Ζώνη όπου θα επιβεβαιώνει τις ταυτοποιήσεις που θα κάνει το ΙΝΓΝ και σε περίπτωση διαφωνίας η ΔΕΑ θα έχει ρόλο συντονιστή και θα έχει το δικαίωμα άσκησης ΒΕΤΟ. Η τελευταία απαίτηση του κ. Girod είναι ο διορισμός του συντονιστή. Δεν γίνεται πρόσθεσε να φύγει ο κ. Καριόλου. Είναι ο άνθρωπος που έστησε όλη την ομάδα, είναι ο εμπειρογνώμονάς μας. Ο κ. Ιακώβου ζήτησε όπως το ΙΝΓΝ κάνει δεκτό το αίτημα του κ. Girod για διορισμό συντονιστή για να μην χαθεί το πρόγραμμα από την Κύπρο.

Ομιλία του Βουλευτή των Οικολόγων Περιβαλλοντιστών κ. Γιώργου Περδίκη στην Ολομέλεια 18 Ιανουαρίου 2012

«Η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που προέκυψε μετά την τραγική έκρηξη στη ναυτική βάση “Ευάγγελος Φλωράκης” και η επιτακτική ανάγκη για στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας»

Ενεγράφη από  κ. Γιώργου Περδίκη, βουλευτή του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών

Έχουν ήδη περάσει 7 σχεδόν μήνες από εκείνο το απίστευτο χάραμα που συντάραξε συθέμελα το λαό μας, πολιτικά και κοινωνικά. Δεν θα αναπτύξω περισσότερο αυτό το θέμα, οι μνήμες είναι ακόμη νωπές και η πλήρης εικόνα του κακού που μας βρήκε πιστεύω πως ακόμη δεν έχει γίνει ξεκάθαρη. Σήμερα θα επικεντρωθούμε στη συζήτηση των επιπτώσεων που η έκρηξη αυτή είχε στο ενεργειακό ισοζύγιο του κράτους μας και ποια στρατηγική αντιμετώπισης οφείλουμε να θέσουμε σε εφαρμογή, αν πρόκειται τα μαθήματα να αρχίσουν επιτέλους να γίνονται μαθήματα σε αυτό τον τόπο.

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών από την ίδρυση του το 1996, άρθρωσε λόγο κριτικό για το ακολουθούμενο μοντέλο ανάπτυξης. Προτείναμε μια άλλη μορφή βιώσιμης οικονομίας, μακριά από αναπτυξιακές μονοκαλλιέργειες, ξέφρενους ρυθμούς ανάπτυξης και ριψοκίνδυνους σχεδιασμούς. Στο τομέα της ενέργειας ζητήσαμε την απεξάρτηση από το πετρέλαιο και τις άλλες ρυπογόνες μορφές καυσίμων. Από το 1996 ζητούμε να προωθηθούν οι ΑΠΕ δηλαδή η ηλιακή, η αιολική ενέργεια, η γεωθερμία, η χρήση της βιομάζας κ.ο.κ. Ζητήσαμε από τις εκάστοτε κυβερνήσεις τη στροφή προς τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ως τομέα ανάπτυξης με βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οφέλη, στον οποίο δραστηριοποιούνται πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (η ραχοκοκαλιά της εθνικής μας οικονομίας) και που προσφέρει ανεξάντλητη δυνατότητα ανάπτυξης.

Δυστυχώς, έπρεπε να περιμένουμε μέχρι το 2004 όταν η Κύπρος – ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης - άρχισε να εφαρμόζει υποχρεωτικά της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας. Η Κύπρος έχει ετοιμάσει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανανεώσιμη Ενέργεια (ΕΣΔΑΕ) σύμφωνα με τις διατάξεις της Οδηγίας 2009/28/ΕΚ η οποία καθορίζει τον συνολικό στόχο για συνεισφορά των ΑΠΕ το 13% στην τελική ενεργειακή κατανάλωση το 2020, στο 16% τη συνεισφορά του ηλεκτρισμού που παράγεται από ΑΠΕ στην συνολική παραγωγή ηλεκτρισμού, στο 23,5% τη συνεισφορά της θερμότητας/ψύξης που παράγεται από ΑΠΕ και στο 4,9% τη συνεισφορά στις μεταφορές. Επιπλέον, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δεσμευτεί σε μείωση 20% στην συνολική εκπομπή ρύπων.

Η υφιστάμενη συνεισφορά των ΑΠΕ στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας ανέρχεται σήμερα μόλις στο 5,26%, και προέρχεται κυρίως από τη χρησιμοποίηση της ηλιακής ενέργειας στη θέρμανση νερού στις οικίες.

Όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σήμερα βρισκόμαστε στο πενιχρό ποσοστό του 1,4% έναντι του στόχου του 16% που έχουμε δεσμευτεί να φτάσουμε μέχρι το 2020. Υπενθυμίζουμε ότι οι στόχοι αυτοί είναι οι λιγότερο φιλόδοξοι σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και μας βρίσκουν –ως Οικολόγους- αντιθέτους. Η Κύπρος έπρεπε να έχει ψηλούς στόχους για τις ΑΠΕ και όχι να στοχεύει χαμηλά.

Δυστυχώς η έκρηξη στο Μαρί τον περασμένο Ιούλιο έχει αναδείξει πέραν πάσης αμφιβολίας (αν υπήρχε αμφιβολία ποτέ), ότι δεν αποδίδει να τοποθετούμε όλα τα αυγά μας στο ίδιο καλάθι. Εάν είχε προωθηθεί η ενεργειακή πολιτική του κράτους μας όπως είχε διαμορφωθεί και ανακοινωθεί από την προηγούμενη διακυβέρνηση, αυτή τη στιγμή δεν είμαστε υποχρεωμένοι να ενοικιάζουμε ηλεκτρογεννήτριες για την παραγωγή ενέργειας, υποβαθμίζοντας κατά πολύ την ποιότητα του αέρα μας και εκθέτοντας το κράτος μας ανυπολόγιστα για την αύξηση των ρύπων, για να μην μιλήσουμε για τα επιπλεόν πρόστιμα που θα επιβληθούν και θα υποχρεωθεί να πληρώσει και πάλιν ο Κύπριος καταναλωτής μέσω της τιμολόγησης του ηλεκτρικού ρεύματος.

Είναι ξεκάθαρη η έλλειψη βούλησης της τωρινής κυβέρνησης να προωθηθεί η εγκατάσταση συστημάτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για αντιμετώπιση του οξύτατου ενεργειακού προβλήματος που περνά η χώρα μας, το οποίο έχει οξυνθεί μετά το τραγικό ατύχημα στο Μαρί. Τα κονδύλια για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) συρρικνώνονται, και παρά τις χιλιάδες αιτήσεις που αναμένουν έγκριση για επιχορήγηση τα τελευταία 3 χρόνια και την ανάγκη να διασφαλιστούν άμεσα επιπλέον 80MW για να αντιμετωπιστεί η αυξημένη ζήτηση σε ηλεκτρικό ρεύμα το επικείμενο καλοκαίρι, το υπουργικό συμβούλιο καθυστερεί στην προώθηση των αναγκαίων νομοθετικών ρυθμίσεων για να μπορούν άμεσα να αδειοδοτηθούν προγραμματιζόμενα έργα ΑΠΕ που θα κάλυπταν αυτό το κενό.

Γενικά φαίνεται ότι η κυβέρνηση φαίνεται να αγνοεί τις δυνατότητες προώθησης ριζοσπαστικών φιλολαϊκών πολιτικών στον τομέα της ενέργειας.  Είμαι βέβαιος ότι στη συνέχεια οι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος θα παρουσιάσουν την εικόνα διαφορετικά. Θα αναφερθούν στα πόσα αιολικά πάρκα που έχουν εγκατασταθεί τα 4 τελευταία χρόνια, στις πόσες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ έχει χρηματοδοτήσει το Ταμείο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και στα 60 κυβερνητικά κτίρια με φωτοβολταϊκά με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν μηδενίζουμε τις θετικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων. Άλλωστε σε πολλές απ’ αυτές έχουμε συμβολή, πότε με φοβέρες και διαμαρτυρίες και πότε με εισηγήσεις και διάλογο. Δεν θα μπούμε επίσης στο διάλογο εάν έγιναν όλα σωστά, αν δεν εξυπηρετήθηκαν κομματικά ή προσωπικά συμφέροντα και εάν μπορούσαμε να κάνουμε κάτι άλλο διαφορετικό και καλύτερο. Μένω στο σίγουρο και αδιαμφισβήτητο: όταν ένα πρωί χάθηκε η δυνατότητα παραγωγής 798MW από τα 1520MW που ήταν διαθέσιμα στο νησί (δηλαδή το 52,5% της ικανότητας ηλεκτροπαραγωγής της ΑΗΚ), αυτή η χώρα δεν είχε εναλλακτικές λύσεις βασισμένες στις ΑΠΕ. Ούτε στράφηκε προς τις ΑΠΕ για να καλύψει έστω και ένα μέρος των άμεσων και μεσοπρόθεσμων αναγκών. Αντίθετα, τα μέτρα που λήφθηκαν – για τα οποία όλοι σας συγχαίρετε την ΑΗΚ και για τα οποία η κυβέρνηση περηφανεύεται – συντείνουν στην εξάρτηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από ρυπογόνες πηγές (πιο ρυπογόνες από πριν). Κατέφυγαν οι αρμόδιοι σε αγορά ηλεκτρικού ρεύματος από τα κατεχόμενα, ενοικίαση κινητών γεννητριών και προώθηση της τοποθέτησης γεννητριών σε ουσιώδεις ή ιδιωτικές επιχειρήσεις. Τούτα τα μέτρα έπρεπε να ήταν προσωρινά και να κάλυπταν τις επείγουσες ανάγκες. Το γεγονός ότι κάποια απ’ αυτά έχουν διάρκεια 6 ή 8 ή 12 μήνες, αποδεικνύει ότι οι αρχές απέτυχαν να αντιμετωπίσουν την κρίση κατά τρόπο βιώσιμο και αειφορικό. Όπως λέγεται «δεν σκοτώνεις μια μύγα, με την μπαζούκα». Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται αυτό το καιρό, έχουν να κάνουν με ρύπους και με υπερβολικό κόστος. Μόνο τους πλεονέκτημα η ευκολία και η προχειρότητα. Αυτά εμάς δεν μας αρκούν, και δεν πρέπει να αρκούν κανένα σώφρωνα (ή νούσιμο) άνθρωπο και πολιτικό.       

Επιβάλλεται ο καταρτισμός ενός σχεδίου ταχύτατης εισαγωγής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μας ισοζύγιο. Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί πρέπει να αναθεωρηθούν με βάση τα νέα δεδομένα. Η ανακατασκευή όλων των κατεστραμμένων μονάδων πρέπει να συγκριθεί οικονομικά, περιβαλλοντικά  και πολιτικά με την ανάπτυξη μεγάλων επενδύσεων στον τομέα των ΑΠΕ. Σύμφωνα με τις απόψεις πολλών ειδικών φαίνεται να είναι φρονιμότερο να εγκαταλειφθούν οι παλιές μονάδες οι οποίες δεν μπορούν να είναι αποδοτικές ούτε με καύσιμο το φυσικό αέριο. 

Όσον αφορά τα άμεσα μέτρα είχαμε προτείνει αμέσως μετά το ατύχημα τα εξής:

1)   Όλες οι  μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού από ΑΠΕ που βρίσκονταν σε στάδιο αδειοδότησης και ήταν «ώριμες»,  να θεωρηθούν από  την πρώτη μέρα ως εγκεκριμένες και να ενωθούν με το δίκτυο της ΑΗΚ.

2)   Να καταργηθεί άμεσα η απαγόρευση τοποθέτησης οικιακών αιολικών γεννητριών στα όρια ανάπτυξης των οικισμών.

3)   Να προωθηθούν σχέδια για εγκατάσταση  κινητών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον ήλιο με φωτοβολταϊκή ή ηλιοθερμική τεχνολογία.

4)   Να τοποθετηθούν κινητές μονάδες ΑΠΕ στις βιομηχανικές περιοχές και σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες.

5)   Να ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση η άμεση διεκπεραίωση και έγκριση όλων των αιτήσεων που υπέβαλε η Κύπρος  στα πλαίσια του προγράμματος ΝΕR300 και αφορούν την ηλεκτροπαραγωγή.

6)   Να ανοίξει άμεσα το σχέδιο χορηγιών για τις Α.Π.Ε και να απλοποιηθούν οι διαδικασίες έγκρισης των αιτήσεων με στόχο την  εισαγωγή στο σύστημα  μεγάλων και μικρών παραγωγών (π.χ. νοικοκυριά).

Μετά από καθυστέρηση 6 μηνών η κυβέρνηση κατέθεσε νομοσχέδιο για αύξηση του τέλους για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών είχε καταθέσει πρόταση νόμου στη Βουλή των Αντιπροσώπων από τον Ιούλιο με το ίδιο περιεχόμενο, προκειμένου να συνεχιστεί η κρατική χορηγία για τις φωτοβολταϊκές (ηλιακές στέγες) ως μια οικολογική λύση στο θέμα της ενέργειας, που έγινε πιο κρίσιμο μετά την έκρηξη στο Μαρί.

Η κυβέρνηση άφησε να εξαντληθούν οι πόροι του ταμείου των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, πάγωσε την αγορά και τη ζήτηση για φωτοβολταϊκές στέγες και διέκοψε για 8 ολόκληρους μήνες το πρόγραμμα χορηγιών για εγκατάσταση συστημάτων ΑΠΕ. Και δεν έφτανε αυτό, το Σχέδιο Χορηγιών για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας θα τροποποιηθεί με περαιτέρω αποκοπή και μείωση των κινήτρων.

Δεν είναι η πρώτη φορά που κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά το Ταμείο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά και ούτε η πρώτη φορά που θα παραθέσουμε τις συγκεκριμένες προτάσεις μας για υπερπήδηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει.

Προτείνουμε λοιπόν:

1)    Το 40% των εσόδων του ταμείου για τις ΑΠΕ και την εξοικονόμηση ενέργειας να διατίθενται στους απλούς πολίτες για τοποθέτηση ηλιακών στεγών σε κατοικίες.

2)    Τα έσοδα από τη δημοπράτηση των ρύπων να διατίθενται αποκλειστικά για το ταμείο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και άλλες περιβαλλοντικές δράσεις (αντιλαμβανόμαστε ότι προωθείται η διάθεσή του στην ΑΗΚ για αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης που έχει προκύψει μετά το Μαρί).

3)    Να εφαρμοστεί το net metering στις οικιακές εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών (Πρόκειται για την εγκατάσταση ενός δεύτερου μετρητή ο οποίος μετρά την ενέργεια η οποία έχει παραχθεί και διοχετεύεται στο δίκτυο. Γίνεται η μέτρηση της ενέργειας που κατανάλωσε το κτήριο, μετριέται και η παραγωγή από τις ΑΠΕ και απλά αφαιρείται από την κατανάλωση ενέργειας του σπιτιού).

4)    Να συνδεθούν οι κοινωνικές παροχές προς ευάλωτες ομάδες με προγράμματα στήριξης για τοποθέτηση ηλιακών στεγών (πρόταση Οικολόγων για 5.000 ηλιακές στέγες σε πολύτεκνες οικογένειες).

5)    Να καταργηθούν γραφειοκρατικές και απαγορευτικές διατάξεις της νομοθεσίας (π.χ. η απαγόρευση των οικιακών ανεμογεννητριών) (γραφειοκρατία).

Δυστυχώς δεν βλέπουμε κανένα σχεδιασμό από μέρους της κυβέρνησης για να μειώσει την κατάχρηση ενέργειας στην Κύπρο, και κατ’ επέκταση και την εκπομπή ρύπων. Η ενεργειακή πολιτική του κράτους μας είναι ανερμάτιστη. Δεν υπάρχει σχεδιασμός εξοικονόμησης ενέργειας, αύξησης της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενες ενεργειακές πηγές (σήμερα το πετρέλαιο, αύριο το φυσικό αέριο) είναι καθολική και καταθλιπτική. Ήδη η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου επιβαρύνεται με την εξαγορά δικαιωμάτων στα πλαίσια του προγράμματος εμπορίας των ρύπων, ποσά τα οποία επιβαρύνεται ο καταναλωτής μέσω αυξήσεων στο κόστος της τιμής του ρεύματος.

Κατά την εξέταση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2012 παρατηρήσαμε ότι η κυβέρνηση προώθησε την παγοποίηση των άλλων προγραμμάτων που στόχευαν στην μείωση της σπατάλης ενέργειας: συστήματα για θερμομόνωση υφιστάμενων κατοικιών, εγκατάσταση συστημάτων για επεξεργασία των γκρίζων νερών, εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και τόσες άλλες μικρές αλλά πολύ σημαντικές χορηγίες που βοηθούν άμεσα τον κάθε πολίτη αυτή την δύσκολη οικονομικά περίοδο. Αντίθετα, ο προϋπολογισμός του 2012 προβλέπει αλματώδη αύξηση των κονδυλίων που αφορούν τις δαπάνες για Φωτισμό, Θέρμανση & Καύσιμα στα κρατικά κτίρια. Τα περισσότερα κρατικά τμήματα αιτούνται αύξησης του κονδυλίου που αφορά το Φωτισμό, τη Θέρμανση και τα Καύσιμα, κατά μέσο όρο 17%. Κάποια τμήματα παρουσίασαν αύξηση της τάξης του 25% και 35%.

Είναι θέση μας ότι η κυβέρνηση όφειλε να:

•        Δώσει χορηγίες μέσω προγραμμάτων για αλλαγή παλαιών συστημάτων θέρμανσης (π.χ. 15 χρόνων) σε σπίτια λόγω της χαμηλής τους ενεργειακής απόδοσης.

•        Επισπεύσει την εφαρμογή της πρόνοιας για την ενεργειακή απόδοση που αφορά τον έλεγχο των μεγάλων συστημάτων θέρμανσης και ψύξης.

•        Εκπαιδεύσει και πιστοποιήσει εταιρείες και άτομα για διενέργεια ελέγχων και παροχή συμβουλών σε ιδιωτικές εταιρείες με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

•        Εφαρμόσει την νομοθεσία για την υποχρεωτική έκδοση τελικού πιστοποιητικού για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων σε όλα τα κτίρια (και όχι μόνο τα καινούργια).

Θέτουμε λοιπόν το καίριο ερώτημα: ποια είναι η πολιτική του κράτους μας για την εξασφάλιση ομαλής παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και την μείωση των ρύπων για την παραγωγή ηλεκτρισμού; Η αγορά ρεύματος από τα κατεχόμενα κάθε φορά που έλλειψη προνοητικότητας θα μας φέρνει στα όρια αντοχής του υφιστάμενου συστήματος παροχής ηλεκτρισμού; Ή μήπως θεωρούμε πως η ανεύρεση φυσικού αερίου εντός της ΑΟΖ μας θα επιλύσει αυτόματα τις ενεργειακές μας ανάγκες;

Κατά την άποψη μας μπορούμε να μετατρέψουμε την κρίση σε ευκαιρία για λύσεις. Αντί να στραφούμε στον επικίνδυνο και επισφαλή από πολιτική και τεχνική άποψη τουρκικό ηλεκτρισμό αντί να ξοδεύουμε δεκάδες εκατομμύρια σε ενοικίαση γεννητριών και αντί να ξοδέψουμε δισεκατομμύρια για να επαναλάβουμε τα ίδια λάθη (με την επισκευή όλων των μονάδων στο Βασιλικό) ας δώσουμε την ευκαιρία στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – επιτέλους – να αναπτυχθούν και να παράξουν φθηνό και χωρίς ρύπους ηλεκτρικό ρεύμα.

Καλώ έστω και τώρα την Κυπριακή Κυβέρνηση να εγκαταλείψει την ανεύθυνη πολιτική της στο θέμα των  Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και να προχωρήσει επιτέλους τολμηρά, επενδύοντας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για το καλό του περιβάλλοντός μας αλλά και της τσέπης του Κύπριου καταναλωτή, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.